بهرنیو هېوادونو ته د افغانانو د کډوالۍ ټولنیز لاملونه او حل لارې يې (د سلام علمي مجله, 2025)
کډوالي په نننۍ نړۍ کې یوه نړیواله پېژندل شوې پدیده ده، چې افغانستان هم ترې مستثنا نه دی. په تېرو څو لسیزو کې د ناامنۍ، اقتصادي ستونزو، بېکارۍ، ټولنیزې ناخوالې او نورو عواملو له امله ګڼ شمېر افغانان اړ شوي، چې خپل هېواد پرېږدي او بهرنیو هېوادونو ته کډوال شي. د دې موضوع څېړنه له دې اړخه ارزښت لري، چې د افغانانو د کډوالۍ ټولنیز لاملونه روښانه، د ټولنیزو ستونزو او کډوالۍ ترمنځ اړیکه وارزول شي، د مخنیوي ممکنه حل‌لارې موندلو ترڅنګ د حکومت او نړیوالو ادارو رول تحلیل شي. د دې څېړنې موخه دا ده، چې بهرنیو هېوادونو ته د افغانانو د کډوالۍ    د ټولنیزو  لاملونو  د  پېژندلو   سربیره د ټولنیزو لاملونو او کډوالۍ ترمنځ اړیکه وارزول شي. د کډوالۍ د مخنیوي لپاره ممکنه ټولنیزې حل‌لارې په ډاګه او د کډوالۍ په راکمولو کې د حکومت او نړیوالو ادارو رول وڅېړل شي. دا څېړنه د کمیتي (Quantitative) او تشریحي-تحلیلي (Descriptive-Analytical)  بڼه  ده، چې د سروې مېتود پر بنسټ ترسره شوې ده. معلومات د Google Form له لارې د یوې جوړې شوې پوښتنپاڼې په مرسته راټول شوي، چې ۲۱۵ ګډونوالو یې ځواب ویلی دی. دغه څېړنه دې بنسټي پوښتنې ته ځواب وايي، چې بهرنیو هېوادونو ته د افغانانو د کډوالۍ لاملونه او حل لارې څه دي. د څېړنې موندنې ښيي، چې د افغانانو د کډوالۍ بنسټیز لاملونه اقتصادي ستونزې، بې‌کاري،  شخړې، ټولنیزې نابرابرۍ، د کاري فرصتونو نشتوالی، اداري فساد او رشوت، ټولنیز مشکلات او روغتیایي خدمتونو ته نه‌لاسرسی دي. د حل لارو په برخه کې  ډېری ګډونوالو د اقتصادي، اداري، تعلیمي او روغتیایي اصلاحاتو پر اړتیا ټینګار کړی دی او ځیني نورو ګډونوال د کاري فرصتونو ایجاد  بنسټیز حل بولي. څېړنه په ټوله کې دا څرګندوي، چې که مناسبه اقتصادي، اداري او ټولنیزه فضا رامنځته شي، ۹۱.۱۶٪ خلک به د کډوالۍ اړتیا ونه لري. دا موندنې د دې اړتیا جوتونه کوي، چې د کډوالۍ د مخنیوي لپاره باید  بنسټیز اصلاحات، د فساد پر ضد اقدامات، د کار زمینې برابرول، د خصوصي سکتور ملاتړ، د مسلکي زده کړو پراختیا او د ټولنیز عدالت تأمین ته جدي پاملرنه وشي.
Keywords: بهرني هېوادونه; افغانان; کډوالي; ټولنیز لاملونه; اقتصادي ستونزې; د کار نشتولی