عوامل مؤثر بر فرار مغزها با تأکید بر عوامل دافعه از مبدأ (نظریه اورت لی) مطالعه موردی شهر کندز (Salam International Academic Journal, 2025)
سرمایه انسانی از معنادار ترین منابع است که در معادله توسعه و انکشاف کشورها نقش فزاینده و مؤثر دارد؛ ولی متاسفانه کشورهای در حال توسعه و عقب مانده با درآمد و امکانات ناچیزی که دارند به سرمایه گذاری روی این منابع پرداخته به امید اینکه این مغزها در فرایند توسعه مورد استفاده قرار گیرند، اما در نتیجه عوامل و شرایط نامطلوب سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی در مبدأ تصمیم به مهاجرت می گیرند. هدف این تحقیق شناسایی و تحلیل عوامل دافعه مؤثر بر فرار مغزها از شهر کندز بر پایه نظریه مهاجرت اورت لی[1] است. پژوهش با تمرکز بر شرایط نا مساعد اقتصادی و اجتماعی در مبدأ، تلاش می‌کند دلایل خروج نیروی انسانی متخصص را تبیین نماید. روش تحقیق از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با روش آماری می‌باشد. سوال اصلی این تحقیق اینست که عوامل مؤثر بر فرار مغزها از کندز با در نظر داشت نظریه اورت لی کدام ها اند؟ فرضیه های این تحقیق تمامی عوامل دافعه از مبدأ نظریه مهاجرتی اورت لی و دیگر عوامل که از نظر محقق در ساحه مهم پنداشته شده که در کل هفده عوامل می باشند. جامعه آمار این تحقیق (۱۵۵۹۶۴) تن افراد که در هشت ناحیه کندز زندگی می نمایند و با استفاده از جدول مورگان بطرز آنلاین ۳۸۲ نمونه یا سمپل تشخیص و با استفاده از نمونه‌گیری طبقه‌ای نسبتی [2] نمونه ها انتخاب بعد با استفاده از پرسشنامه لکرت[3] پرسشنامه ها توزیع و داده ها جمع آوری گردیده اند. بعد داده های متذکره با استفاده از برنامه اس پی اس اس(SPSS)[4]مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و ضریب الفای کورنباخ آن (0.865)  به دست آمد. بدین اساس می‌توان گفت که پرسشنامه این تحقیق از پایایی[5] لازم برخوردار است.نتایج این تحقیق با استفاده از آزمون رتبه بندی فریدمن[6] نشان می‌دهد که از هفده عامل فرض شده مؤثر بر فرار مغز ها از کندز، عوامل اقتصادی مانند: بیکاری و نبود فرصت‌های شغلی(با رتبه 11.39)، اوضاع سیاسی(با رتبه 11.09)، و کمبود فرصت‌های اقتصادی (با رتبه10.93) بیشترین تأثیر را بر فرار مغزها داشته است. در درجه دوم عوامل چون:  اوضاع سیاسی(با رتبه 9.58)، سطح پایین حقوق و دستمزد(با رتبه9.52)، نبود آزادی‌های سیاسی(با رتبه9.44)، محدودیت‌های اجتماعی(با رتبه 9.20)، نبود فرصت‌های توسعه شخصی(با رتبه9.11) و در اخیر هم عوامل چون، کاهش رفاه اجتماعی(با رتبه8.38)، میل به آزادی‌های بیشتر (با رتبه 8.18)، وجود شبکه‌های اجتماعی میان اقارب نخبگان(با رتبه5.97) و نبود امکانات صحی و بهداشتی(با رتبه5.92) از لحاظ اهمیت و رتبه، بر فرار مغزها مؤثر بوده اند.  [1] (Everett Lee)[2] Proportional Stratified Sampling[3] Likert Scale[4] Statistical Package for the Social Sciences[5] Reliability[6] Friedman Rank Test
Keywords: فرار مغزها; عوامل دافعه از مبدأ; نظریه اورت لی; شهر کندز