مهاجرت علما و دانشمندان و اثرات منفی و مثبت آن بر افغانستان

چکیده

مهاجرت علما و دانشمندان افغانستان پدیده‌ای است که در پی جنگ­های تحمیلی، بی‌ثباتی سیاسی، ناامنی و محدودیت‌های دینی واجتماعی، طی نیم قرن اخیر، همواره وجود داشته است. این مهاجرت ها، که اغلب به صورت اجباری و در پی تهدیدات جانی یا محدودیت‌های شغلی صورت گرفته است، طی ده ها سال، منجر به خروج سرمایه ارزشمند انسانی از کشور شده است. درین مدت، علمای دین، استادان پوهنتون، محققان و متخصصان افغان برای ادامه زندگی  و حفظ امنیت شخصی، به کشورهای دور و نزدیک مهاجرت کرده‌اند.

 این روند، ضمن اینکه فرصت‌هایی را برای تعاملات علمی و تجارب بشری فراهم کرده، آسیب‌های جدی به نظام علمی، آموزشی و تحقیقی افغانستان وارد نموده است. پیامدهای این نوع  مهاجرت، نیازمند اهتمام جدی مسئولین امارت اسلامی است، تا از تبعات منفی این پدیده جلوگیری نموده، دانشمندان مهاجر را مورد تفقد خویش قرار دهند و از علم و تجارب آنها در بازسازی تعلیمی و فرهنگی کشور، استفادۀ شایانی بنمایند.

روش و هدف نحقیق

این مقاله به روش تحلیلی و استقرائی به گونه­ی کتابخانه­ای نگارش یافته است. مقصد از این پژوهش متبلور ساختن پیامدهای مثبت و منفی مهاجرت علما و دانشمندان به خارج از کشور است که برای خود آنها و هموطنان چه تبعاتی را به دنبال دارد و ضمناً راهکارهای جلوگیری از آن را نیز بیان می­دارد.